Wstęp

Wypadek przy pracy będący zdarzeniem przypadkowym, nieprzewidywalnym i losowym jest najbardziej drastyczną formą oddziaływania pracy na zdrowie i życie pracownika. Przebieg takiego zdarzenia jest nagły, a jego skutek powstaje pod wpływem przyczyny zewnętrznej, bez udziału woli poszkodowanego. Do uznania zdarzenia za wypadek przy pracy nie jest wymagane zajście nadzwyczajnych okoliczności zakłócających normalny tok pracy pracownika. Niejednokrotnie wystarczy nawet samo przebywanie w miejscu pracy albo fakt, że zdarzenie to wystąpiło w godzinach pracy

Definicja wypadku przy pracy

Nie każdy wypadek jaki miał miejsce w pracy będzie wypadkiem przy pracy. Aby zdarzenie uznać za wypadek przy pracy, muszą być spełnione łącznie wszystkie cztery przesłanki wymienione w ustawowej definicji, mianowicie:

• zdarzenie jest nagłe;
• wywołane jest przyczyna zewnętrzną;
• powoduje uraz lub śmierć;
• ma związek z pracą.

Ustawowa definicja wypadku przy pracy była wielokrotnie analizowana przez sądy, w orzecznictwie Sądu Najwyższego każda z wyżej wymienionych przesłanek została dookreślona, stanowi linię orzeczniczą, która ma wpływ na stosowanie prawa.

Nagłość zdarzenia nie jest zdefiniowaną jednostką czasu, nie należy też nagłości rozpatrywać według słownikowej definicji (naraz, wtem, znienacka). Poprzez nagłość zdarzenia rozumie się czas trwania danego zdarzenie nie dłuższy niż czas trwania jednej dniówki (zmiany) roboczej. Takie rozumienie pojęcia nagłości pozwala nie wykluczać zdarzeń, które trwają kilka, kilkanaście godzin, lub zdarzyły się kilkukrotnie w trakcie zmiany roboczej. Wskazanie jednej zmiany roboczej jako granicy umownej dla wypadku przy pracy pozwala odróżnić uraz od ewentualnej choroby zawodowej.

Jeśli czas trwania zdarzenia wykracza poza czas trwania jednej zmiany roboczej, zdarzenie nie spełnia ustawowej definicji wypadku przy pracy.

Przyczyna zewnętrzna -jest to każdy czynnik zewnętrzny, mogący wywołać szkodliwe skutki, występujący poza samym pracownikiem, oddziałujący na pracownika spoza jego organizmu. Przyczyną zewnętrzną może być jakakolwiek siła fizyczna (np. elektryczność), jakikolwiek element materialny środowiska pracy (np. nierówna, lub śliska nawierzchnia ciągu komunikacyjnego, maszyna, urządzenie, narzędzie pracy, niedostateczne oświetlenie stanowisk pracy itp.), jak również organizacja pracy (niedostateczne zatrudnienie w stosunku do ciążących na pracownikach obowiązków, brak szkoleń, instrukcji, brak nadzoru osoby kierującej pracownikami), postępowanie innego pracownika, również postępowanie samego pracownika (np. nieskoordynowany odruch), przyczyną zewnętrzną może być również praca na stanowisku bez ważnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań, bądź praca na stanowisku na podstawie wadliwego orzeczenia. Przyczyna zewnętrzna nie musi być wyłączną przyczyna wypadku przy pracy, orzecznictwo dopuszcza istnienie współistniejącej przyczyny wewnętrznej (np. stan zdrowia pracownika). Przyczyną zewnętrzną może być zbieg kilku czynników zewnętrznych.

Jeśli jedyną, wyłączną przyczyną wypadku była przyczyna wewnętrzna, lub nie można wskazać przyczyny zewnętrznej, zdarzenie nie spełnia ustawowej definicji wypadku przy pracy.

Uraz jest to uszkodzenie tkanek ciała lub narządów w wyniku oddziaływania czynnika zewnętrznego. Definicja urazu nie zawiera jakichkolwiek kryteriów granicznych, zatem nawet powierzchowne naruszenie ciągłości skóry (np. skaleczenie opuszki palca) spełnia wymogi ustawowe. Uraz również należy rozumieć szerzej, niż tylko literalne uszkodzenie tkanek, narządów. Zatrucia czynnikami chemicznymi (np. tlenkiem węgla), rozwój choroby zakaźnej (np. borelioza), pogłębienie schorzenia samoistnego (istotne pogorszenie stanu zdrowia) u poszkodowanego a także choroba psychiczna, będą traktowane jako uraz,
o ile wynikają z oddziaływania czynnika (czynników) zewnętrznego. Uraz lub śmierć (patrz wypadek śmiertelny) nie musi wystąpić równocześnie wraz z oddziaływaniem przyczyny zewnętrznej, musi natomiast wynikać z jej oddziaływania. Zaświadczenie lekarskie o trwałej, lub czasowej niezdolności do pracy (ZLA) nie jest elementem definiującym uraz, nie jest też wymagane do ustalenia urazu.

Jeżeli w wyniku zdarzenia nie doszło do urazu, lub jeżeli brak jest związku przyczynowo skutkowego pomiędzy przyczyną zewnętrzną a stanem zdrowia pracownika, zdarzenie nie spełnia ustawowej definicji wypadku przy pracy.

Związek z pracą zachodzi w trakcie wykonywania pracy (w trakcie zwykłych czynności służbowych lub na polecenie przełożonego) lub w związku z wykonywaną pracą, podczas wykonywania czynności na rzecz pracodawcy nawet bez polecenia (wykonywane czynności mogą wykraczać poza zakres obowiązków), jak również w trakcie pozostawania do dyspozycji pracodawcy w drodze pomiędzy siedzibą pracodawcy
a miejscem wykonywania pracy. Związek z pracą jest rozumiany przez orzecznictwo Sądu Najwyższego bardzo szeroko, nawiązanie związku z pracą następuje już w momencie wkroczenia przez pracownika na obszar odpowiedzialności pracodawcy (np. parking zakładu pracy), jeszcze przed przystąpieniem do procesów pracy, a kończy się w momencie opuszczenia tego obszaru. Związek z pracą następuje również w trakcie regulaminowej przerwy, przerwy na potrzeby fizjologiczne, przestoju, przerwy technicznej -kluczowym jest fakt, że pracownik pozostaje do dyspozycji pracodawcy.

Związek z pracą nie zachodzi, jeżeli: pracownik wykonywał czynności w interesie własnym lub innego podmiotu niż pracodawca (np. wykonywał zlecenia na rzecz konkurencji w czasie pracy), zachował się
w sposób bezprawny (np. samowolnie naruszył dyscyplinę pracy opuszczając stanowisko lub wskazane miejsce pracy, dopuścił się agresji fizycznej wobec innego pracownika), przebywał na terenie zakładu pracy poza godzinami swojej pracy w celach pozasłużbowych, przebywał na terenie zakładu pracy
w trakcie zwolnienia lekarskiego, lub świadczył pracę w trakcie zwolnienia lekarskiego albo opuścił teren zakładu pracy/miejsce wykonywania pracy w celach pozasłużbowych w trakcie przerwy w pracy. Jeżeli nie zachodzi związek z praca, lub ten związek jest przez pracownika zerwany, zdarzenie nie spełnia ustawowej definicji wypadku przy pracy.

Wypadek zrównany z wypadkiem przy pracy -jest to wypadek (mający cechy nagłości, wywołany przyczyną zewnętrzną, powodujący uraz bądź śmierć) który nastąpił w trakcie:

• szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony;
• przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe;
• podróży służbowej (delegacji) w okolicznościach innych niż: w trakcie wykonywania pracy, zwykłych czynności służbowych, wykonywania czynności na rzecz pracodawcy.

Pracownik delegowany pozostaje w stosunku służbowym przez cały okres trwania delegacji, zatem wszystkie czynności pozostające w związku z wykonywaniem zadań zleconych oraz z zaspokojeniem potrzeb życiowych: w tym droga do miejsca zakwaterowania, pobyt w miejscu zakwaterowania, spożywanie posiłków, podlegają ochronie prawnej.

Wypadek nie będzie wypadkiem zrównanym, jeżeli spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań lub z zaspokojeniem potrzeb życiowych (np. w czasie wolnym pracownik dopuścił się czynności nie związanych bezpośrednio lub pośrednio z zaspokojeniem potrzeb życiowych).

Wypadek przy pracy osób nie będących pracownikami. Aby takie zdarzenie uznać, podobnie jak
w definicji wypadku przy pracy pracownika, muszą być spełnione następujące przesłanki:

• zdarzenie jest nagłe;
• wywołane jest przyczyna zewnętrzną;
• powoduje uraz lub śmierć;
• który nastąpił w okresie ubezpieczenia wypadkowego w niżej wymienionych okolicznościach.

Okoliczności wypadku przy pracy osób nie będących pracownikami to m.in.:

• uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium sportowe;
• wykonywania odpłatnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
• odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego, w tym na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy lub przez inny podmiot kierujący, pobierania stypendium w okresie odbywania studiów podyplomowych;
• wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług, wykonywania pracy na podstawie umowy uaktywniającej (w tym również umów zawartych pomiędzy pracodawcą a pracownikiem);
• współpracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług;
• wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej oraz związanych z współpracą przy prowadzeniu działalności pozarolniczej.

Wypadek przy pracy ciężki, śmiertelny, zbiorowy

Ustawodawca zdefiniował 3 szczególne kategorie wypadków przy pracy pod względem ciężkości następstw, są to wypadki ciężkie, śmiertelne oraz zbiorowe. Prawne wyróżnienie wypadków ciężkich, zbiorowych i śmiertelnych nakłada również szczególne obowiązki na pracodawcę.

Wypadek ciężki -jest to wypadek, w wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu a także choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała. Poprzez rozstrój zdrowia naruszający podstawowe funkcje organizmu należy rozumieć zakłócenie działania poszczególnych układów w organizmie człowieka. Może zatem dojść do zakłóceń w prawidłowym funkcjonowaniu np. układu oddechowego, układu krążeniowego, układu mięśniowo-szkieletowego. Całkowicie niezdolna do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, także po przekwalifikowaniu. Natomiast częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, niezdolność powinna dotyczyć zawodu aktualnie wykonywanego oraz zawodu wyuczonego, do wykonywania którego poszkodowany pracownik posiada kwalifikacje. Powinna wiązać się również
z brakiem pozytywnych rokowań na możliwość wykonywania poprzedniego lub wyuczonego zawodu,
a także brakiem możliwości do przekwalifikowania się. Zeszpecenie lub zniekształcenie ciała musi mieć charakter trwały i nieodwracalny. Zniekształcenie polega na spowodowaniu zmian anatomicznych (np. deformacja ręki), zeszpecenie natomiast w większości wypadków polega na zmianach fizycznych na ciele (np. blizny).

Wypadek śmiertelny jest to wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym
6 miesięcy od dnia wypadku. Termin oznaczony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada początkowemu dniowi terminu (np. wypadek miał miejsce 2 stycznia, koniec terminu pozwalającego go zakwalifikować jako wypadek śmiertelny przypada w dniu 2 lipca).

Wypadek zbiorowy -za taki uważa się wypadek, któremu, w wyniku tego samego zdarzenia, uległy co najmniej dwie osoby. W tym przypadku musi zachodzić jedność czasu i miejsca, z zastrzeżeniem, że
w odniesieniu do poszkodowanych czas trwania zdarzenia nie musi być identyczny dla każdego
z uczestników, podobnie przyczyna lub przyczyny zewnętrzne nie muszą być jednakowe. Wypadek zbiorowy może być równocześnie wypadkiem ciężkim, wypadkiem ciężkim i śmiertelnym lub wypadkiem śmiertelnym.

Obowiązki pracodawcy

W razie wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany podjąć niezbędne działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnić udzielenie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym i ustalenie
w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn wypadku oraz zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom.

Zgłoszenie wypadku przy pracy

Każdy z pracowników, będący świadkiem wypadku w zakładzie pracy, ma obowiązek niezwłocznie o tym fakcie poinformować przełożonego. Przepisy nie wskazują formy zgłoszenia, -może mieć ono formę ustną, bądź też pisemną. Pracownik, który uległ wypadkowi przy pracy, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala, powinien, poinformować niezwłocznie o wypadku swojego przełożonego. Tu również przepisy nie określają formy takiego zgłoszenia, aczkolwiek w celach dowodowych zaleca się formę pisemną (również drogą mailową).

Pracodawca może ustalić przyjętą formę zgłoszenia wypadku przy pracy (na przykład ustalony druk zgłoszenia), istotne jest, aby wprowadzona regulacja nie wpływała negatywnie na obowiązek zachowania rygoru niezwłoczności.

Uwaga! Świadczenia pracownika z tytułu wypadku przy pracy nie ulegają przedawnieniu. W praktyce pracownik lub były pracownik ma prawo zgłosić zdarzenie które zaistniało w przeszłości niezależnie od okresu czasu jaki upłynął od zdarzenia.

Zawiadomienie służb na numer alarmowy 999 lub 112

Świadek wypadku, lub świadkowie wypadku mają obowiązek udzielenia pierwszej pomocy przedmedycznej poszkodowanemu. W przypadku, gdy wymagana jest natychmiastowa pomoc, gdyż zagrożone jest zdrowie, życie poszkodowanego, należy zadzwonić na jeden z dwóch numerów ratunkowych: 999 lub 112.

• 999 to numer alarmowy pogotowia ratunkowego. Połączenie odbiera bezpośrednio dyspozytor medyczny.
• 112 o jednolity numer alarmowy, który obowiązuje w całej Unii Europejskiej. Numer 112 służy do powiadamiania w sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia, ale także mienia. Operator numeru 112 po rozmowie ze zgłaszającym powiadomi odpowiednie służby: pogotowie, straż pożarną, policję, służby ratownictwa wodnego itp. Może także połączyć zgłaszającego bezpośrednio z właściwą służbą.

Pogotowie ratunkowe należy wzywać wyłącznie w sytuacji:

• bezpośredniego zagrożenia życia
• sytuacji nagłej, której skutkiem może być poważne uszkodzenie funkcji organizmu, uszkodzenie ciała lub utrata życia.

W przypadku, gdy istnieją wątpliwości odnośnie oceny stanu zdrowia poszkodowanego, należy zadzwonić pod numer alarmowy. Dyspozytor medyczny, po ocenie sytuacji, może odmówić wysłania karetki, podając przyczynę odmowy oraz sposób dalszego postępowania.

Uwaga! Przepisy prawa pracy nie rozstrzygają, czy w sytuacjach nie wymagających interwencji Zespołu Ratownictwa Medycznego pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia poszkodowanemu transportu do placówki medycznej.

Zabezpieczenie miejsca wypadku

Pracodawca ma obowiązek zabezpieczyć miejsce wypadku w taki sposób aby:

• nie dopuścić do miejsca wypadku osób niepowołanych;
• nie dopuścić do uruchomienia wstrzymanych w związku z wypadkiem maszyn i urządzeń bez koniecznej potrzeby;
• nie dopuścić do zmiany położenia maszyn, urządzeń oraz innych przedmiotów, które spowodowały wypadek lub pozwalają odtworzyć jego okoliczności.

Po dokonaniu oględzin miejsca wypadku oraz po sporządzeniu, jeżeli zachodzi potrzeba, szkicu lub fotografii miejsca wypadku, pracodawca może wyrazić zgodę na uruchomienie maszyn i innych urządzeń technicznych bądź dokonywanie zmian w miejscu wypadku powyższe pracodawca uzgadnia ze społecznym inspektorem pracy -o ile takowy jest powołany w zakładzie pracy.

W przypadku zaistnienia wypadku ciężkiego, śmiertelnego bądź zbiorowego -powyższą zgodę pracodawca uzgadnia z właściwym inspektorem pracy lub prokuratorem. W sytuacji, gdy zachodzi konieczność ratowania osób lub mienia albo zapobieżenia grożącemu niebezpieczeństwu dokonywanie zmian w miejscu wypadku jest dopuszczalne bez uzyskania zgody w/w organów.

Zawiadomienie o śmiertelnym, ciężkim i zbiorowym wypadku przy pracy do Państwowej Inspekcji Pracy oraz Prokuratury

Pracodawca ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy
i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy (patrz punkt Wypadek przy pracy ciężki, śmiertelny, zbiorowy) oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy (tym samym zgłoszenie powinno nastąpić w momencie gdy zaistniały przesłanki pozwalające zakwalifikować wypadek jako śmiertelny, ciężki, zbiorowy jeszcze na etapie przed formalnym podjęciem przez zespól powypadkowy czynności wyjaśniających przyczyny i okoliczności wypadku). Wypadek można zgłosić:

• podczas wizyty w urzędzie;
• listownie;
• elektronicznie.

W trakcie postępowania powypadkowego mogą pojawić się przesłanki wskazujące na obowiązek zmiany kwalifikacji wypadku przy pracy na wypadek ciężki, śmiertelny, lub zbiorowy. W momencie zaistnienia tychże przesłanek pojawia się obowiązek niezwłocznego zawiadomienia w/w organów.

W sytuacji, gdy ustalenia zespołu powypadkowego wskażą, że wypadek nie jest wypadkiem ciężkim, lub zbiorowym, albo śmierć pracownika nie miała związku z pracą (np. zgon z przyczyn naturalnych), pracodawca nie ma prawa wycofać zawiadomienia.

Zawiadomienie o nieszczęśliwym wypadku do Urzędu Dozoru Technicznego/Transportowego Dozoru Technicznego

Eksploatujący urządzenie techniczne (podlegające pod dozór techniczny) jest zobowiązany niezwłocznie zawiadomić organ właściwej jednostki dozoru technicznego o każdym niebezpiecznym uszkodzeniu urządzenia lub nieszczęśliwym wypadku związanym z jego eksploatacją. Nieszczęśliwym wypadkiem jest nagłe zdarzenie, które spowodowało:

• obrażenia ciała lub;
• śmierć.

Definicja nieszczęśliwego wypadku nie jest równoznaczna z definicją wypadku ciężkiego lub wypadku śmiertelnego.

Powołanie zespołu powypadkowego

Pracodawca ma obowiązek niezwłocznie powołać zespół powypadkowy. Powołanie zespołu może nastąpić na podstawie zgłoszenia wypadku przy pracy (zgłoszenia ze strony poszkodowanego bądź świadka wypadku, bądź też przełożonego poszkodowanego w wypadku), bądź też uzyskania przez pracodawcę wiedzy na temat zaistnienia wypadku (np. zawiadomienie ze strony służb, bądź też rodziny poszkodowanego). Zespół powypadkowy, w swoim składzie, może zostać powołany zadaniowo do konkretnego postępowania powypadkowego, dopuszczalne jest również powołanie w zakładzie pracy stałego zespołu powypadkowego. W skład zespołu powypadkowego wchodzi:

• pracownik służby bhp, w przypadku gdy pracodawca nie ma obowiązku utworzenia służby bhp -pracodawca lub pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu pracodawca powierzył wykonywanie zadań służby bhp, albo specjalista spoza zakładu pracy;
• społeczny inspektor pracy, w przypadku gdy u pracodawcy nie działa społeczna inspekcja pracy -przedstawiciel pracowników posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Jeżeli, ze względów na małą ilość zatrudnionych pracowników pracodawca nie może powołać zespołu dwuosobowego -w skład zespołu powypadkowego może wchodzić pracodawca oraz specjalista spoza zakładu pracy.

Postępowanie powypadkowe

Postępowanie powypadkowe jest obowiązkiem pracodawcy wynikającym z przepisów. Poszkodowany, rodzina zmarłego pracownika lub jakakolwiek osoba trzecia (w tym pracodawca) nie może złożyć wniosku o zaprzestanie realizacji tego obowiązku.

Powołany zespół przeprowadza postępowanie powypadkowe, w ramach którego:

• dokonuje oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych oraz bada warunki wykonywania pracy i inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku (patrz punkt Zabezpieczenie miejsca wypadku);
• jeżeli jest to konieczne, sporządza szkic lub wykonuje fotografie miejsca wypadku; 
• wysłuchuje wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala;
• zbiera informacje dotyczące wypadku od świadków wypadku;
• zasięga opinii lekarza, a w razie potrzeby opinii innych specjalistów, w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku;
• zbiera inne dowody dotyczące wypadku;
• dokonuje prawnej kwalifikacji wypadku zgodnie z ustawową definicją wypadku przy pracy (patrz punkt Definicja wypadku przy pracy);
• określa środki profilaktyczne oraz wnioski, w szczególności wynikające z oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy, na którym wystąpił wypadek (patrz zakładka Ocena ryzyka zawodowego);
• w przypadku gdy prowadzone jest śledztwo lub dochodzenie -zespół powypadkowy ma obowiązek wykorzystać materiały zebrane przez organy o ile zostaną mu udostępnione.

W ramach oględzin miejsca wypadku zespół powypadkowy przeprowadza wizję lokalną, może, a czasem powinien wykorzystać dokumentację techniczno-ruchową maszyn i urządzeń (w szczególności
w przypadku oceny stanu urządzeń ochronnych), instrukcje eksploatacji, instrukcje bhp dla danego stanowiska pracy, przeanalizować organizację stanowisk pracy itp.

Zespół powypadkowy może posłużyć się dokumentacją fotograficzną sporządzoną w trakcie oględzin, jak również pozyskaną (udostępnioną) od świadków zdarzenia lub innych osób, dopuszczalne jest również wykorzystanie nagrań z kamer przemysłowych itp.

Zespół powypadkowy wysłuchuje wyjaśnień poszkodowanego, tym samym zespół powypadkowy nie jest uprawniony do wydawania pouczeń o odpowiedzialności wykroczeniowej bądź karnej w przypadku zeznawania nieprawdy, bądź zatajania prawdy. Zespół powypadkowy sporządza zapis wyjaśnień poszkodowanego lub też może posłużyć się wyjaśnieniami (oświadczeniem) na piśmie, sporządzonymi przez poszkodowanego. Co do zasady, zapis wyjaśnień winien być podpisany przez poszkodowanego,
w przypadku braku możliwości złożenia własnoręcznego podpisu (np. spowodowanego urazem ręki), fakt braku podpisu ze wskazaniem okoliczności, powinien być potwierdzony przez zespół. Zapis wysłuchania może mieć formę notatki służbowej, lub zapisu w formie stenogramu, może też łączyć obie formy
-w przypadku użycia sformułowań niejasnych, bądź o szczególnym znaczeniu dla ustaleń przyczyn
i okoliczności wypadku przy pracy -warto zacytować treść dosłowną słów poszkodowanego. W sytuacji, gdy poszkodowany jest hospitalizowany, zespół powypadkowy, z uwagi na możliwość pozyskania danych wrażliwych na temat stanu zdrowia pracownika oraz poszanowania godności i dóbr osobistych, może dokonać wysłuchania jedynie za zgodą pracownika. Zespół powypadkowy powinien również uwzględnić ograniczenia w zakresie odwiedzin poszkodowanego -pacjenta, wynikające z zaleceń lekarskich czy kontroli zakażeń szpitalnych lub obostrzeń epidemiologicznych. Zespół powypadkowy, w przypadku gdy pracownik przebywa pod adresem pobytu w okresie orzeczonej niezdolności do pracy (adres jest podany w zaświadczeniu lekarskim) również powinien uzyskać zgodę poszkodowanego. Zespół powypadkowy, działający w imieniu pracodawcy, nie jest uprawniony do wzywania pracownika, w trakcie gdy ten ma orzeczoną przez lekarza niezdolność do pracy, do osobistego stawiennictwa w siedzibie pracodawcy. Pracownik może dobrowolnie stawić się osobiście w trakcie orzeczenia lekarskiego (zwolnienia lekarskiego) w siedzibie pracodawcy w przypadku, gdy orzeczenie lekarskie zawiera adnotację „może chodzić”, w przypadku braku takiej adnotacji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może stwierdzić, że pracownik wykorzystuje zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego przeznaczeniem. Pracownik, który „może chodzić”, stawiając się osobiście w celu złożenia wyjaśnień nie wykonuje pracy zarobkowej, tym samym nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego niezgodnie z przeznaczeniem. Przepisy nie zabraniają wysłuchania poszkodowanego z wykorzystaniem telefonu, komunikatorów internetowych
-w takiej sytuacji, po sporządzeniu pisemnego zapisu wysłuchania, należy w celach dowodowych, uzyskać od poszkodowanego potwierdzenie w formie podpisu treści wysłuchania przed zatwierdzeniem protokołu powypadkowego. Wysłuchanie poszkodowanego może odbyć się kilkukrotnie, zwłaszcza w sytuacji, gdy zostały ustalone nowe istotne fakty odnośnie przebiegu i okoliczności wypadku (np. informacje świadka/świadków wypadku wskazujące na rozbieżności, dookreślenie lub uzupełnienie wyjaśnień, zmiana treści wyjaśnień poszkodowanego) -istotne jest tutaj zachowanie całości dokumentacji i uwzględnienie w treści protokołu. Co do zasady poszkodowany nie może odmówić udzielenia informacji na temat przyczyn i okoliczności wypadku przy pracy, gdyż jednym z kodeksowych obowiązków pracownika jest współdziałanie z pracodawcą i przełożonymi w wypełnianiu obowiązków dotyczących bhp -w tym w ustalaniu przez zespół powypadkowy przyczyn i okoliczności wypadku przy pracy.

Zespół powypadkowy zbiera informacje od świadków wypadku, tutaj, podobnie jak w przypadku uzyskiwania wyjaśnień poszkodowanego, zespół powypadkowy nie jest uprawniony do wydawania pouczeń. Świadek wypadku może być świadkiem bezpośrednim -naocznie widział całość lub część przebiegu zdarzenia, udzielił pierwszej pomocy poszkodowanemu bezpośrednio po zdarzeniu, lub też może być świadkiem pośrednim -osobą, która pozyskała od poszkodowanego informację, że doszło do wypadku. Świadkiem wypadku może być pracownik, bądź też osoba niezatrudniona u danego pracodawcy (np. klient, pracownik firmy zewnętrznej), również uczestnik wypadku zbiorowego (patrz punkt Wypadek przy pracy ciężki, śmiertelny, zbiorowy), członek zespołu powypadkowego, a nawet pracodawca. Świadka/świadków wypadku również można wysłuchać kilkakrotnie. Co do zasady, świadek wypadku, o ile jest pracownikiem nie może odmówić udzielenia informacji na temat przyczyn i okoliczności wypadku przy pracy, nie może odmówić udzielania informacji również pracownik innego zakładu pracy, na terenie którego miał miejsce wypadek (patrz punkt Wypadek przy pracy na terenie innego zakładu pracy). Osoba nie będąca w stosunku pracy (np. klient) nie ma prawnego zobowiązania do udzielenia zespołowi powypadkowemu informacji. Uwaga! Brak, lub też nieustalenie świadka wypadku nie jest przesłanką do nieuznania zdarzenia za wypadek przy pracy.

Zespół powypadkowy zasięga opinii lekarza (lub innego specjalisty) w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku. Co do zasady, nie jest to warunek konieczny do określenia skutków wypadku. Zespół powypadkowy w indywidualnych przypadkach może samodzielnie wskazać rodzaj i umiejscowienie urazu. Jednakowoż, zespół powypadkowy nie składa się ze specjalistów z zakresu medycyny i może nie być w stanie ustalić rodzaj urazu, czy określić jakikolwiek uraz. W takich sytuacjach, zespół powypadkowy może zwrócić się do poszkodowanego o dostarczenie dokumentacji medycznej potwierdzającej uraz (karta leczenia szpitalnego, karta informacyjna, historia choroby, zaświadczenie lekarskie itp.) -zespół powypadkowy nie jest uprawniony do samodzielnego pozyskiwania dokumentacji medycznej bezpośrednio od lekarza bądź podmiotu leczniczego. Pracownik może odmówić udostępnienia dokumentacji medycznej (z uwagi na dane wrażliwe o zdrowiu), jednakże brak dokumentacji medycznej może uniemożliwić określenie urazu, a tym samym uznania zdarzenia za wypadek przy pracy. Rozbudowane orzecznictwo Sądu Najwyższego w zakresie urazu (patrz Definicja wypadku przy pracy), czy też zapisy w dokumentacji medycznej mogą utrudnić wskazanie urazu, bądź ustalenia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy czynnikiem zewnętrznym a wymienionym w dokumentacji urazem (jednostką chorobową). W takich sytuacjach zespół powypadkowy może zwrócić się o wydanie przez lekarza opinii, czy jednostka chorobowa wymieniona w dokumentacji medycznej może być uznana za uraz. Uwaga! Zwrócenie się do lekarza (lub podmiotu medycznego) o wydanie opinii w zakresie urazu nie jest dla lekarza (podmiotu medycznego) prawnie wiążące. Zespół powypadkowy nie jest uprawniony do wydawania polecenia poszkodowanemu, by ten się udał do lekarza lub innego specjalisty w celu podjęcia leczenia oraz/lub pozyskania dokumentacji medycznej.

Zespół powypadkowy zbiera inne dowody -jest to otwarta kategoria podejmowanych przez zespół czynności, do których można zaliczyć np. uzyskiwanie ekspertyz technicznych, uzyskiwanie opinii rzeczoznawców i biegłych, przeprowadzanie symulacji okoliczności wypadku przy pracy, itp. itd. o ile uzyskanie dowodów jest możliwe i prawnie dopuszczalne.

Zespół powypadkowy dokonuje prawnej kwalifikacji wypadku przy pracy, tym samym określa, czy spełnione zostały łącznie wszystkie 4 przesłanki z definicji wypadku przy pracy (patrz punkt Definicja wypadku przy pracy) oraz czy wypadek jest wypadkiem ciężkim, śmiertelnym, zbiorowym (patrz punkt Wypadek przy pracy ciężki, śmiertelny, zbiorowy)

Zespól powypadkowy określa środki profilaktyczne oraz wnioski. Zespół powypadkowy analizując okoliczności i przebieg wypadku wskazuje na przyczyny wypadku, na podstawie zidentyfikowanych przyczyn jest zobligowany do wskazania środków profilaktycznych ograniczających, bądź zapobiegających wystąpieniu kolejnych wypadków w podobnych okolicznościach lub o podobnym przebiegu. Wskazane przez zespół powypadkowy środki profilaktyczne są dla pracodawcy wiążące.

Zespół powypadkowy ma obowiązek wykorzystać materiały zebrane przez organy prowadzące śledztwo lub dochodzenie -będą to np. notatki służbowe Policji, informacje o przeprowadzonej sekcji na zlecenie prokuratora, itp. o ile zostaną udostępnione. Wykorzystanie materiałów zebranych przez organy może być istotne w przypadku, gdy zachodzi prawdopodobieństwo, że mogą zawierać istotne informacje w zakresie ustalenia przyczyn i okoliczności wypadku przy pracy, lub stanowić dowód dotyczący okoliczności wpływających na prawo do świadczeń odszkodowanego (patrz punkt Nie uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy oraz okoliczności wpływające na prawa do świadczeń). Organy mogą odmówić wydania zebranych materiałów. Zwrócenie się do organów nie jest konieczne w sytuacji, gdy nie wnoszą one nowych informacji w zakresie przebiegu, lub skutku wypadku przy pracy -oczekiwanie na uzyskanie stanowiska organów może przedłużyć czas trwania postępowania powypadkowego.

Postępowanie powypadkowe powinno zakończyć się w terminie 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku -w tym terminie zespół powypadkowy sporządza protokół powypadkowy. W przypadku wystąpienia uzasadnionych przeszkód lub trudności -postępowanie może zostać przedłużone, a protokół sporządzony w terminie późniejszym. Przepisy nie określają na jak długi okres czasu można przedłużyć postępowanie. Uzasadnionymi przeszkodami będzie np. brak możliwości uzyskania wyjaśnień od poszkodowanego ze względu na jego stan zdrowia, oczekiwanie na dostarczenie dokumentacji medycznej potwierdzającej rodzaj i umiejscowienie urazu, utrudniony kontakt ze świadkiem, bądź świadkami wypadku, nieobecność członka zespołu (np. z tytułu choroby, sprawowania opieki nad dzieckiem, urlopu okolicznościowego, zwolnienie z pracy z powodu siły wyższej, jak również udanie się na zaplanowany urlop przez członka zespołu powypadkowego -choć w tym przypadku pracodawca zachowuje formalną możliwość odwołania pracownika z urlopu w okolicznościach określonych w Kodeksie pracy), oczekiwanie na ekspertyzy, opinie biegłych itd. Przyczyny opóźnienia należy wskazać w treści protokołu.

W przypadku, gdy zespół powypadkowy nie jest w stanie w dotychczasowym składzie zakończyć postępowania (np. śmierć członka zespołu powypadkowego, zakończenie stosunku pracy członka zespołu powypadkowego, długotrwała absencja zawodowa -np. z powodu stanu zdrowia), pracodawca winien powołać zespół powypadkowy w innym składzie. Jest to zagadnienie niedoprecyzowane w przepisach.

Członek zespołu ma prawo złożyć do protokołu zdanie odrębne -zdanie odrębne może np. dotyczyć zidentyfikowanych przyczyn wypadku przy pracy, szczegółów nt. przebiegu zdarzenia, stwierdzenia czy doszło przez pracodawcę do naruszenia przepisów prawa pracy, kwalifikacji prawnej zdarzenia bądź czy zaistniały przesłanki mogące mieć wpływ na prawo do świadczeń pracownika z tytułu wypadku przy pracy. W przypadku rozbieżności zdań pomiędzy członkami zespołu o treści protokołu decyduje pracodawca.

W trakcie trwania całego postępowania powypadkowego poszkodowany ma prawo do wglądu do akt sprawy, może sporządzać notatki, kopie, odpisy.

Protokół sporządza się w niezbędnej ilości egzemplarzy -są to przynajmniej 3 egzemplarze (egzemplarz dla poszkodowanego, egzemplarz dla pracodawcy, egzemplarz dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli protokół dotyczy wypadku ciężkiego, śmiertelnego, zbiorowego -również egzemplarz dla Państwowej Inspekcji Pracy). Do protokołu dołącza się zapis wyjaśnień poszkodowanego, informacje świadków wypadku, dokumentację medyczną oraz lub opinię lekarza, zdjęcia, szkice a także inne dokumenty oraz zdanie odrębne członka zespołu. Załączniki stanowią integralną część każdego
z protokołów. Protokół powypadkowy jest dokumentem sformalizowanym, o określonym w przepisach wzorze.

Zespół powypadkowy, po sporządzeniu protokołu ma obowiązek zapoznać poszkodowanego z jego treścią oraz pouczyć poszkodowanego o prawie do wniesienia uwag i zastrzeżeń do treści i ustaleń
w protokole. W przypadku śmierci poszkodowanego, zespół powypadkowy ma obowiązek zapoznać członków rodziny zmarłego pracownika, czyli:

• małżonka (nie dotyczy małżonka pozostającego ze zmarłym pracownikiem w separacji),
• dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione oraz przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej, spełniające w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty warunki uzyskania renty rodzinnej,
• rodziców, osoby przysposabiające, macochę oraz ojczyma, jeżeli w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe lub jeżeli ubezpieczony lub rencista bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania albo jeżeli ustalone zostało wyrokiem lub ugodą sądową prawo do alimentów z jego strony.

Zespół powypadkowy również ma obowiązek pouczyć członków rodziny zmarłego pracownika o prawie do wniesienia uwag i zastrzeżeń do treści i ustaleń w protokole.

Zgłaszane uwagi i zastrzeżenia poszkodowanego bądź członków rodziny zmarłego pracownika winny być złożone na piśmie, a fakt złożenia uwag odnotowany w protokole powypadkowym.

Protokół powypadkowy po zapoznaniu z jego treścią poszkodowanego przekazywany jest niezwłocznie do pracodawcy. Pracodawca w terminie 5 dni od daty sporządzenia protokołu (nie od daty faktycznego przekazania) zatwierdza protokół. Protokół powypadkowy nie jest zatwierdzany jedynie w 2 przypadkach:

• poszkodowany lub jego rodzina zgłasza uwagi i zastrzeżenia do treści protokołu;
• protokół powypadkowy nie odpowiada warunkom określonym w rozporządzeniu (np. nieaktualny, niewłaściwy wzór protokołu, błędy formalne jak np. brak dat postępowania, brak danych identyfikujących poszkodowanego lub dane niekompletne, brak określonych wniosków profilaktycznych itp.).

Uwaga! Pracodawca nie może formalnie zakwestionować ustaleń zespołu powypadkowego i nie zatwierdzić protokołu w okolicznościach innych niż wymienione powyżej.

Uwaga! Pracownik służby bhp oraz pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu powierzono wykonywanie zadań tej służby, nie mogą ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla nich następstw
z powodu wykonywania zadań i uprawnień służby bhp, w tym zadań dotyczących postępowań powypadkowych.

Niezatwierdzony protokół powypadkowy jest niezwłocznie zwracany do zespołu powypadkowego. Zespół powypadkowy w terminie 5 dni sporządza nowy protokół powypadkowy (uzupełnia lub poprawia błędy formalne, lub dokonuje wyjaśnień i uzupełnień w odniesieniu do uwag i zastrzeżeń), do protokołu załącza niezatwierdzony przez protokół (zraz z załącznikami). Nowy protokół może uwzględnić uwagi i zastrzeżenia, tym samym mogą pojawić się nowe przesłanki pozwalające na np. uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy, lub zmieniające kwalifikację zdarzenia na np. uznanie wypadku za wypadek ciężki. Sporządzenie nowego protokołu nie oznacza że zespół powypadkowy jest zobowiązany do uznania wszystkich uwag i zastrzeżeń za zasadne. Zespół powypadkowy również ma obowiązek zapoznać z treścią protokołu poszkodowanego lub członków jego rodziny. Po zapoznaniu z treścią nowego protokołu pracodawca zatwierdza drugi protokół (pierwszy protokół pozostaje niezatwierdzony). Uwaga! Treść przepisów jest nieoczywista w zakresie tego, czy poszkodowany (lub jego rodzina) w trakcie zapoznawania się z treścią drugiego protokołu jest uprawniony do ponownego złożenia uwag i zastrzeżeń, aczkolwiek dominuje pogląd, że złożyć uwagi i zastrzeżenia można tylko raz.

Zatwierdzony protokół jest niezwłocznie przekazywany do poszkodowanego (osobiście -pracownik potwierdza pisemnie odbiór protokołu na wszystkich egzemplarzach, lub za pośrednictwem przesyłki poleconej nadanej u operatora wyznaczonego -Poczty Polskiej).

Protokół powypadkowy dotyczący wypadku ciężkiego, śmiertelnego, zbiorowego jest niezwłocznie dostarczany do właściwego okręgowego inspektora pracy. Jeżeli taki protokół zawiera ustalenia naruszające uprawnienia pracownika albo zawiera nieprawidłowe wnioski profilaktyczne, protokół powypadkowy może zostać zwrócony do pracodawcy z uzasadnionym wnioskiem (decyzją) o ponowne ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. Wówczas zespół powypadkowy w terminie 5 dni sporządza nowy protokół, do którego dołącza protokół zwrócony przez inspektora pracy.

Protokół powypadkowy pracodawca ma obowiązek przechowywać przez okres 10 lat -tym samym z perspektywy pracodawcy przedawnienie wypadku następuje po 10 latach (do tego czasu protokół może stać się przedmiotem kontroli Państwowej Inspekcji Pracy).

Wypadek przy pracy na terenie innego zakładu pracy

Pracodawca w sytuacji gdy wypadkowi ulega osoba nie będąca jego pracownikiem ma obowiązek:

• zapewnić udzielenie pomocy poszkodowanemu;
• zabezpieczyć miejsce wypadku (patrz punkt Zabezpieczenie miejsca wypadku);
• zawiadomić niezwłocznie pracodawcę poszkodowanego;
• udostępnić miejsce wypadku i niezbędne materiały oraz udzielić informacji i wszechstronnej pomocy zespołowi powypadkowemu.

Na wniosek pracodawcy osoby poszkodowanej, pracodawca, na którego terenie miał miejsce wypadek może ustalić okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy (powołać zespół powypadkowy), a następnie przekazać dokumentację powypadkową pracodawcy poszkodowanego pracownika. Protokół powypadkowy zatwierdza pracodawca poszkodowanego pracownika. W przypadku, gdy protokół powypadkowy nie zostanie zatwierdzony, zostaje on zwrócony do zespołu powypadkowego przeprowadzającego postępowanie.

Uwaga! Zagadnienia dotyczące przeprowadzania postępowań powypadkowych w imieniu innego pracodawcy powinny być ustalone w porozumieniu pomiędzy pracodawcami.

Nie uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy oraz okoliczności wpływające na prawa do świadczeń.

W sytuacji gdy zdarzenie nie wyczerpuje przesłanek wynikających z definicji wypadku przy pracy (patrz punkt Definicja wypadku przy pracy), nie jest wypadkiem przy pracy, tym samym poszkodowany nie nabywa prawa do świadczeń z tytułu wypadku przy pracy. Wskazanie, że zdarzenie nie jest wypadkiem przy pracy wymaga szczegółowego uzasadnienia i wskazania dowodów stanowiących podstawę do takiego stwierdzenia. Osobiste przekonania członka lub członków zespołu odnośnie przebiegu i okoliczności wypadku przy pracy nie są przesłanką do nie uznania zdarzenia za wypadek przy pracy.

Okoliczności wpływające na prawo do świadczeń pracownika z tytułu wypadku przy pracy to:

• wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez pracownika (ubezpieczonego) przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa;
• pracownik (ubezpieczony) będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku.

O rażącym niedbalstwie możemy mówić w sytuacji, w której poszkodowany pracownik podejmuje działania z naruszeniem przepisów o ochronie zdrowia i życia oraz zasad, pomimo tego, że mógł i powinien był przewidzieć grożące mu niebezpieczeństwo, które zwykle występuje w danych okolicznościach. W ocenie wyłączności należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności które wystąpiły, bądź przyczyniły się do zachowania pracownika. Należy jednoznacznie, w sposób dowodowy wskazać, że nie nastąpiły zachowania, lub zaniechania innych osób (w zakresie zapewnienia szkoleń, instrukcji, nadzoru ze strony osoby kierującej pracownikami itp.), nie nastąpiły zaniechania organizacyjno-techniczne ze strony pracodawcy. W przypadku umyślności należy wskazać w sposób jednoznaczny i dowodowy, że pracownik świadomie dopuścił się działania pomimo świadomości zagrożenia oraz złamania przepisów bhp w celu osiągnięcia korzyści (np. uzyskania prawa do świadczeń).

Sam stan nietrzeźwości, lub bycia pod wpływem środków odurzających nie jest przesłanką wpływającą na prawo doświadczeń, natomiast zachowanie osoby pod wpływem alkoholu i/lub środków odurzających , które doprowadziło do zaistnienia wypadku taką przesłanką już jest. Należy jednoznacznie, w sposób dowodowy wykluczyć inne okoliczności, które by doprowadziły do zaistnienia wypadku a były niezależne od działania bądź zaniechania poszkodowanego. Należy też wskazać, że nie nastąpiły zachowania, lub zaniechania innych osób (świadome dopuszczenie do pracy nietrzeźwego pracownika, bądź przyzwolenie na spożywanie alkoholu lub innych substancji odurzających).

Jeżeli zachodzi podejrzenie, że pracownik znajdował się w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, pracodawca, lub osoba działająca w jego imieniu kieruje pracownika na badanie niezbędne do ustalenia zawartości alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych w organizmie. Pracownik ma obowiązek poddać się temu badaniu, odmowa, bądź działania utrudniające poddanie się badaniu skutkują pozbawieniem prawa do świadczeń, chyba że pracownik udowodni, że miały miejsce przyczyny, które uniemożliwiły poddanie się temu badaniu. Fakt odmowy, bądź utrudnianie należy udokumentować oraz odnotować w protokole powypadkowym. Pracodawca może zwrócić się do organ powołanego do ochrony porządku publicznego (Policji) w celu przeprowadzenia kontroli trzeźwości pracownika, również w określonych okolicznościach pracodawca może być uprawniony do przeprowadzenia kontroli trzeźwości we własnym zakresie. Policja może zlecić przeprowadzenie badania krwi na zawartość alkoholu lub innych badań na zawartość substancji odurzających. Koszty badań ponosi pracodawca, chyba że w wyniku badań zostanie stwierdzony stan nietrzeźwości. Stan określa się w sytuacji gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do:

• stężenia we krwi powyżej 0,5‰ alkoholu albo;
• obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm³.

Tym samym stwierdzony stan po użyciu alkoholu nie jest przesłanką do pozbawienia pracownika (ubezpieczonego) świadczeń.

Stan nietrzeźwości zmarłego w wyniku wypadku przy pracy pracownika (ubezpieczonego) nie pozbawia członków rodziny prawa do świadczeń, nawet w sytuacji, gdy zmarły pracownik będąc w stanie nietrzeźwości, znacznie przyczynił się do wypadku przy pracy.

Uwaga! Stwierdzenie w protokole powypadkowym, że zdarzenie nie jest wypadkiem przy pracy, lub zachodzą okoliczności wpływające na prawo do świadczeń wymaga szczegółowego uzasadnienia i wskazania dowodów.

Odszkodowanie w związku z wypadkiem przy pracy

Pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy, przysługuje odszkodowanie, wypłacane przez pracodawcę, za utratę lub uszkodzenie, w związku z wypadkiem przedmiotów osobistego użytku (np. odzież własna, okulary korekcyjne) oraz przedmiotów niezbędnych do wykonywania pracy (np. narzędzi własnych, sprzętu elektronicznego) z wyjątkiem utraty lub uszkodzenia pojazdów samochodowych oraz wartości pieniężnych. Przesłankami nabycia prawa do tego odszkodowania są: stwierdzenie, że dane zdarzenie było wypadkiem przy pracy oraz wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy tym zdarzeniem a zniszczeniem lub uszkodzeniem przedmiotów osobistego użytku, a więc wykazanie szkody. Ewentualne ustalenie odpowiedzialności pracodawcy za zaistnienie wypadku przy pracy nie ma wpływu na nabycie prawa do odszkodowania. Pracodawca ponosi odpowiedzialność za wypłatę odszkodowania również w sytuacji gdy zaistniały okoliczności wpływające na prawo do świadczeń (patrz punkt Nie uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy oraz okoliczności wpływające na prawa do świadczeń). Pracodawca nie ponosi odpowiedzialności jedynie w przypadku nie uznania zdarzenia za wypadek przy pracy. Przepisy praw pracy nie określają do jakiej wartości należy wypłacić odszkodowanie, tutaj należy posłużyć się przepisami prawa cywilnego, wskazującymi, że odszkodowanie obejmuje straty, jakie poszkodowany poniósł oraz korzyści, jakie mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono, odszkodowanie ulega odpowiedniemu zmniejszeniu, jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody.

Pomimo faktu, że w protokole powypadkowym mogą znaleźć się informacje nt. uszkodzenia bądź utraty przedmiotów osobistego użytku, bądź przedmiotów niezbędnych do wykonywania pracy, zespół powypadkowy nie ma właściwości aby ustalić wartość odszkodowania.

W interesie pracownika leży wskazanie szkody, i na nim spoczywa ciężar udowodnienia, że poniesiona szkoda miała bezpośredni związek z wypadkiem przy pracy.

Z uwagi na fakt, że roszczenia o odszkodowanie w związku z wypadkiem przy pracy wynikają z przepisów prawa pracy, właściwym sądem do rozstrzygania jest sąd pracy.